Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności Politechniki Łódzkiej, we współpracy z prof. Jean Huang z amerykańskiego Olin College of Engineering, zorganizował międzynarodową Szkołę Letnią „Dziedzictwo i tradycje żywności fermentowanej”. Wydarzenie zorganizowane w dniach 17–21 sierpnia 2026 r. połączyło świat nauki, akademicką edukację, praktyczne doświadczenie oraz bogate dziedzictwo kulinarne regionu łódzkiego.
Partnerem wydarzenia było Województwo Łódzkie – Urząd Marszałkowski. Szkoła Letnia została objęta Honorowym Patronatem Marszałek Województwa Łódzkiego Joanny Skrzydlewskiej, Honorowym Patronatem Politechniki Łódzkiej przez JM Rektora prof. Krzysztofa Jóźwika oraz Honorowym Patronatem Dziekan Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności prof. Edyty Gendaszewskiej-Darmach.
Fermentacja – między nauką a tradycją
Pięć dni wydarzenia stało się wyjątkową okazją do odkrywania fermentacji z wielu perspektyw. Uczestnicy zgłębiali tajniki mikrobiologii, poznawali tradycyjne metody wytwarzania żywności fermentowanej, rozwijali kompetencje badawcze i dzielili się doświadczeniami w międzynarodowym gronie.
Program Szkoły Letniej obejmował inspirujące wykłady, warsztaty, dyskusje, zajęcia praktyczne oraz wspólną pracę laboratoryjną. Szczególne miejsce zajęły aktywności pozwalające spojrzeć na fermentację nie tylko jako na proces biologiczny, ale również jako element kultury, lokalnej tożsamości i kulinarnego dziedzictwa.
Jednym z punktów programu była wizyta studyjna w Ogrodzie Botanicznym w Łodzi, poświęcona dziko rosnącym roślinom jadalnym. Uczestnicy odwiedzili również Łowicki Park Etnograficzny w Maurzycach, gdzie w warsztatach prowadzonych przez Koło Gospodyń Wiejskich RetroXiężanki poznawali tradycje kulinarne regionu.
Była to wyjątkowa podróż od wiedzy przekazywanej z pokolenia na pokolenie do współczesnego laboratorium. Uczestnicy poznali tradycyjne sposoby przygotowywania kapusty kiszonej w beczkach oraz zakwasu buraczanego, odkrywając, jak doświadczenie i lokalne zwyczaje łączą się z wiedzą naukową.
Warsztaty prowadzone przez Koło Gospodyń Wiejskich RetroXiężanki
foto: arch. autorek
Wizyta w Łowickim Parku Etnograficznym w Maurzycach
foto: arch. autorek
O fermentacji dla każdego – Dzień Otwarty PŁ
Szczególnym momentem Szkoły Letniej był Dzień Otwarty, podczas którego uczelnia zaprosiła do wspólnego odkrywania świata fermentacji mieszkańców Łodzi i regionu. Była to propozycja dla wszystkich, których interesuje żywność, zdrowie i kulinarne tradycje.
Program wydarzenia obejmował wykłady popularnonaukowe, degustację produktów fermentowanych oraz warsztaty współprowadzone przez studentów. Uczestnicy mogli przekonać się, że kiszonki mogą być fascynującym przedmiotem badań naukowych, dowiedzieć się, jaki wpływ fermentowana żywność może mieć na zdrowie, poznać zależności między jelitami a mózgiem, a także nauczyć się odróżniać fakty od popularnych mitów dotyczących żywności fermentowanej.
Eksperci przybliżyli również historię kiszenia oraz nowoczesne metody badania autentyczności produktów fermentowanych.
Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się warsztaty „Fermentacja od kuchni”. Uczestnicy dowiedzieli się, jak w warunkach domowych ocenić bezpieczeństwo przygotowanych kiszonek, na co zwracać uwagę podczas fermentacji oraz jak rozpoznać symptomy świadczące o nieprawidłowym przebiegu procesu.
Grupa uczestników warsztatów z przygotowanymi kiszonkami
foto: arch. autorek
Wizyta w laboratorium ITFiM PŁ pozwoliła natomiast zajrzeć dosłownie „w głąb słoika”. Uczestnicy mogli z bliska przyjrzeć się mikroorganizmom, które odgrywają kluczową rolę w powstawaniu kiszonek oraz zobaczyć, jak nauka pozwala odkrywać niewidoczny gołym okiem świat odpowiedzialny za smak, aromat i właściwości fermentowanej żywności.
Dzień Otwarty pokazał, że uczelnia może być przestrzenią spotkania nauki i społeczności – miejscem, w którym wiedza opuszcza mury laboratoriów i staje się dostępna dla każdego, kto chce lepiej zrozumieć otaczający nas świat. Była to również okazja do zaprezentowania mieszkańcom regionu badań prowadzonych na Politechnice Łódzkiej oraz znaczenia współczesnej fermentacji i mikrobiologii.
Studenci w centrum międzynarodowych badań
Choć Szkoła Letnia była otwarta na społeczność lokalną, jej ważnym celem było przede wszystkim poszerzanie wiedzy i rozwijanie kompetencji studentów Politechniki Łódzkiej. Kluczowym elementem programu była możliwość bezpośredniego udziału w badaniach naukowych prowadzonych we współpracy z Olin College of Engineering.
Podczas zajęć studenci pracowali z wyizolowanymi z kiszonek szczepami bakterii mlekowych, które następnie charakteryzowano z wykorzystaniem nowoczesnej aparatury – systemu ODIN (BIOLOG). Urządzenie zostało zakupione ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach rozbudowy Pracowni zaawansowanych technik omicznych Instytutu Technologii Fermentacji i Mikrobiologii PŁ.
Dzięki temu uczestnicy mogli nie tylko zdobywać wiedzę teoretyczną, lecz także samodzielnie doświadczać, jak wygląda współczesna praca badawcza – od materiału pozyskanego z tradycyjnej kiszonki po zaawansowaną analizę laboratoryjną.
Praca w czasie warsztatów "Fermentacja od kuchni"
foto: arch. autorek
Od lokalnego dziedzictwa do międzynarodowej współpracy
Międzynarodowa Szkoła Letnia „Dziedzictwo i tradycje żywności fermentowanej” pokazała, że fermentacja może być znakomitym punktem wyjścia do rozmowy o nauce, zdrowiu, kulturze, tradycji i przyszłości żywności.
Wydarzenie stworzyło przestrzeń do międzynarodowej wymiany wiedzy i doświadczeń, rozwijania kompetencji studentów oraz budowania relacji pomiędzy środowiskiem akademickim a otoczeniem społecznym. A przede wszystkim udowodniło, że historia fermentacji wciąż się pisze – w kuchniach, w laboratoriach i podczas spotkań ludzi, których łączy ciekawość świata.
