Podczas 34. Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego (MSPO) w Kielcach naukowcy Instytutu Technologii i Analizy Żywności Wydziału Biotechnologii i Nauk o Żywności zaprezentowali technologie pokazujące, że bezpieczeństwo współczesnych służb i formacji mundurowych zależy nie tylko od zaawansowanych systemów uzbrojenia, lecz także od rozwiązań wspierających sprawność psychofizyczną człowieka.
Wśród prezentowanych podczas targów technologii dual-use zainteresowanie wzbudziły dwa innowacyjne rozwiązania: granulowane koncentraty z żywicy herbacianej do przygotowywania napojów funkcjonalnych oraz musujące, rozpuszczalne w ustach pastylki na bazie ekstraktu z zielonej kawy.
Obie technologie odpowiadają na realne wyzwania, z którymi mierzą się żołnierze, ratownicy, funkcjonariusze służb oraz osoby uczestniczące w wielogodzinnych akcjach prowadzonych w warunkach ograniczonego dostępu do świeżej żywności, napojów i infrastruktury logistycznej. Ich prezentacja podczas MSPO pokazuje, że nowoczesna żywność funkcjonalna staje się ważnym elementem rozwiązań wspierających sprawność i gotowość osób zaangażowanych w działania operacyjne.
Prof. Grażyna Budryn i dr inż. Iwona Majak przy stoisku targowym
foto: arch. autorki
Napój funkcjonalny gotowy w kilka sekund
Pierwsza z prezentowanych technologii – granulowany koncentrat z żywicy herbacianej do przygotowywania napojów funkcjonalnych – została opracowana z myślą o sytuacjach, w których szybkie przygotowanie wartościowego napoju może mieć istotne znaczenie dla utrzymania sprawności organizmu. Technologia dostępna jest w dwóch wariantach: pobudzającym, przeznaczonym do stosowania w ciągu dnia oraz wyciszającym, rekomendowanym przed wypoczynkiem regeneracyjnym. Koncentrat umożliwia przygotowanie napoju przy użyciu zimnej wody, bez konieczności korzystania z dodatkowych urządzeń czy źródeł ciepła. Niewielka masa i kompaktowa forma, brak dodatku cukrów oraz możliwość długotrwałego przechowywania sprawiają, że rozwiązanie może znaleźć zastosowanie w działaniach wojskowych i ratowniczych, jak i podczas operacji prowadzonych w warunkach kryzysowych.
Dr inż. Ilona Gałązka-Czarnecka na stoisku PŁ
foto: arch. autorki
Inteligentne wsparcie koncentracji i wydolności
Drugą prezentowaną technologią były musujące, rozpuszczalne w ustach pastylki na bazie ekstraktu z zielonej kawy. Rozwiązanie opracowano z myślą o sytuacjach wymagających długotrwałego utrzymania koncentracji oraz zdolności do podejmowania decyzji pod presją czasu. Pastylki zawierają liofilizowany, standaryzowany ekstrakt z zielonej kawy o wysokiej zawartości kofeiny, poddany kompleksowaniu w celu przedłużenia jej uwalniania. Zostały również wzbogacone o składniki roślinne o właściwościach adaptogennym. W przeciwieństwie do tradycyjnych napojów energetycznych rozwiązanie pozwala na precyzyjne dawkowanie kofeiny oraz jej stopniowe uwalnianie i wchłanianie przez kilka godzin. Dzięki temu może zapewniać długotrwałe pobudzenie i wspierać utrzymanie koncentracji.
Żywność funkcjonalna jako technologia dual-use
Technologie żywności funkcjonalnej rozwijane na Politechnice Łódzkiej pokazują, że innowacje z obszaru nauk o żywności mogą stanowić ważny element wspierania odporności, gotowości operacyjnej i bezpieczeństwa współczesnych służb. Ich prezentacja podczas MSPO 2026 pokazała również potencjał rozwiązań wspierających sprawność psychofizyczną człowieka w wymagających warunkach działania.
Choć technologie zostały zaprezentowane podczas targów przemysłu obronnego, ich potencjalne zastosowanie wykracza poza obszar wojskowy i ratowniczy. Zarówno granulowany koncentrat z żywicy herbacianej, jak i musujące pastylki na bazie ekstraktu z zielonej kawy wpisują się w koncepcję technologii podwójnego zastosowania (dual-use). Mogą one znaleźć zastosowanie zarówno w sektorze bezpieczeństwa, jak i wśród użytkowników cywilnych – m.in. uczestników długodystansowych ekspedycji, turystów górskich, żeglarzy, podróżników, uczestników rajdów terenowych czy osób wykonujących pracę w terenie.
